Đặc điểm xói mòn đất dưới một số trạng thái thảm thực vật tại khu vực lòng hồ thủy điện Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ
DOI:
https://doi.org/10.55250/Jo.vnuf.15.4.2026.086-094Từ khóa:
Bồi lắng hồ chứa, đất dốc, lòng hồ thủy điện, thảm thực vật, tiềm năng xói mòn đấtTóm tắt
Nghiên cứu nhằm đánh giá đặc điểm xói mòn đất dưới một số trạng thái thảm thực vật điển hình tại khu vực lòng hồ thủy điện Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ, qua đó làm rõ vai trò của thảm thực vật trong hạn chế xói mòn đất và giảm bồi lắng lòng hồ. Sáu trạng thái thảm thực vật được lựa chọn gồm: rừng tự nhiên nghèo, rừng trồng keo tai tượng 1 năm tuổi, rừng trồng keo tai tượng 3 năm tuổi, rừng trồng cây bản địa, rừng trồng luồng và nương sắn (đối chứng). Lượng đất xói mòn được xác định thông qua thu gom đất rửa trôi tại các ô thí nghiệm bố trí trên ba cấp độ dốc (<15°, 15–25° và >25°). Kết quả cho thấy lượng đất xói mòn khác biệt rõ rệt giữa các trạng thái thảm thực vật và có xu hướng tăng theo độ dốc. Nương sắn đối chứng và rừng trồng keo tai tượng 1 năm tuổi ghi nhận lượng đất xói mòn cao nhất, đặc biệt tại cấp dốc >25°. Ngược lại, các trạng thái rừng có cấu trúc thảm thực vật phát triển hơn như rừng tự nhiên nghèo, rừng trồng cây bản địa và rừng trồng luồng cho lượng đất xói mòn thấp hơn đáng kể. Sự khác biệt giữa rừng trồng keo tai tượng 1 năm tuổi và 3 năm tuổi cho thấy tuổi rừng và mức độ che phủ thảm thực vật ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng hạn chế xói mòn đất. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho quy hoạch sử dụng đất và quản lý thảm thực vật lưu vực nhằm giảm xói mòn và hạn chế bồi lắng hồ thủy điện Hòa Bình.
Tài liệu tham khảo
[1]. Wischmeier, W.H.; Smith, D.D. (1978). Predicting Rainfall Erosion Losses: A Guide to Conservation Planning. Agriculture Handbook No. 537. United States Department of Agriculture (USDA), Washington, D.C., USA.
[2]. Morgan, R.P.C. (2005). Soil Erosion and Conservation. Third Edition. Blackwell Publishing Ltd., Oxford, United Kingdom.
[3]. Lal, R. (2001). Soil degradation by erosion. Land Degradation & Development, 12(6), 519–539. DOI: https://doi.org/10.1002/ldr.472
[4]. Bruijnzeel, L.A. (2004). Hydrological functions of tropical forests: Not seeing the soil for the trees? Agriculture, Ecosystems and Environment, 104(1), 185–228. DOI: https://doi.org/10.1016/j.agee.2004.01.015
[5]. Nguyễn Thế Đặng; Trần Văn Chính; Nguyễn Văn Toàn. (2016). Ảnh hưởng của thảm thực vật đến xói mòn đất trên đất dốc vùng trung du và miền núi phía Bắc Việt Nam. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp, (2), 45–54.
[6]. Bùi Xuân Dũng; Đặng Thị Thanh Hoa; Đỗ Thị Kim Thanh; Nguyễn Thị Mỹ Linh; Đào Xuân Dương. (2019). Dòng chảy mặt, xói mòn và lượng dinh dưỡng mất đi từ mô hình rừng trồng keo thuần loài tại vùng đầu nguồn Lương Sơn, Hòa Bình. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Lâm nghiệp, (5), 49–58.
[7]. Richardson, A.J., Everitt, J.H., & Gausman, H.W. (2001). Using digital image analysis to estimate percent ground cover. Journal of Range Management.
[8]. Nguyễn Thị Oanh; Trần Văn Cao; Trần Trung Thành; Nguyễn Văn Nghĩa; Nguyễn Thanh Hải. (2020). Đánh giá diễn biến một số yếu tố môi trường tại các mô hình rừng trồng thuộc khu vực phòng hộ xung yếu ven hồ sông Đà, tỉnh Hòa Bình. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp, Số chuyên san năm 2020. ISSN: 1859-0373.
