Bảo tồn tại chỗ và chuyển chỗ loài Chò nâu (Dipterocarpus retusus Blume) tại tỉnh Thái Nguyên: sinh trưởng, tái sinh và ảnh hưởng của biện pháp kỹ thuật

Các tác giả

  • Vũ Văn Thông Trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên
  • La Thu Phương Trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên
  • Đỗ Hoàng Chung Trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên
  • Nguyễn Mạnh Tuấn
  • Trần Thục Linh Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
  • Cao Thị Thơm Trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên
  • Trần Thị Thu Hà Trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên

DOI:

https://doi.org/10.55250/Jo.vnuf.15.T11.2026.034-041

Từ khóa:

Bảo tồn chuyển chỗ, bảo tồn tại chỗ, Chò nâu, tái sinh tự nhiên, Thái Nguyên

Tóm tắt

Chò nâu (Dipterocarpus retusus Blume) là loài cây gỗ lớn bản địa, xếp hạng EN trong Danh lục Đỏ IUCN và VU trong Sách Đỏ Việt Nam. Nghiên cứu đánh giá hai mô hình bảo tồn loài tại tỉnh Thái Nguyên trong khoảng 2,5 năm: (i) bảo tồn tại chỗ tại khu rừng cộng đồng 1,1 ha ở xóm Đồng Tâm, xã Vô Tranh (252 cây có D1,3 ≥ 6 cm), có phát luỗng và bón NPK cho cây tái sinh; (ii) bảo tồn chuyển chỗ bằng rừng trồng 5 ha tại xã La Hiên từ hạt của 30 cây trội, với ba thí nghiệm khối ngẫu nhiên đầy đủ về mật độ, phân bón và độ tàn che. Ở mô hình tại chỗ, đường kính tầng cây cao tăng 0,56 cm/năm; 30 cây tái sinh theo dõi đều sống, chiều cao tăng 0,43 m/năm, song do không có đối chứng nên chưa thể khẳng định kết quả này là do tác động của các biện pháp. Sâu đục quả gây hại 50–65% số quả; tỷ lệ nảy mầm của hạt từ quả không bị sâu đạt 63–68%, nên chỉ 22–34% số quả thu hái nảy mầm được. Ở rừng trồng, tỷ lệ sống trong ô tiêu chuẩn theo dõi đạt 96,9% sau gần 3 năm, chiều cao tăng 0,39 m/năm. Bón NPK kết hợp phân hữu cơ làm chiều cao tăng 22,9–26,7% so với đối chứng (P < 0,001); mật độ 500–833 cây/ha và độ tàn che chưa ảnh hưởng có ý nghĩa ở tuổi 3. Nghiên cứu đề xuất xúc tiến tái sinh tự nhiên kết hợp bảo vệ nguồn hạt ở nơi còn cây mẹ và phát triển rừng trồng chuyển chỗ từ nguồn hạt đa dạng để lưu giữ, mở rộng nguồn gen.

Tiểu sử của Tác giả

Vũ Văn Thông, Trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên

Giảng viên

La Thu Phương, Trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên

Giảng viên

Đỗ Hoàng Chung, Trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên

Giảng viên

Tài liệu tham khảo

[1]. Bộ Khoa học và Công nghệ (2007). Sách Đỏ Việt Nam. Phần II – Thực vật. NXB Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Hà Nội.

[2]. Ly V., Nanthavong K., Pooma R., Luu H.T., Nguyen H.N., Vu V.D., Hoang V.S., Khou E. & Newman M.F. (2017). Dipterocarpus retusus. The IUCN Red List of Threatened Species 2017: e.T32400A2817693.

DOI: 10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T32400A2817693.en.

[3]. Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (2024). Sách Đỏ Việt Nam. Tập 2 – Thực vật và Nấm. NXB Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Hà Nội.

[4]. Vũ Văn Thông & La Thu Phương (2025). Báo cáo tổng hợp kết quả nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Bảo tồn nguồn gen cây Chò nâu (Dipterocarpus retusus Blume) trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên”, mã số QGT16.ĐT.02/2021. Thái Nguyên.

[5]. FAO (1993). Conservation of genetic resources in tropical forest management: Principles and concepts. FAO Forestry Paper No. 107. FAO, Rome.

[6]. Lamb D., Erskine P.D. & Parrotta J.A. (2005). Restoration of degraded tropical forest landscapes. Science. 310(5754): 1628-1632.

[7]. Thủ tướng Chính phủ (2015). Quyết định số 1671/QĐ-TTg ngày 28/9/2015 phê duyệt Chương trình bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn gen đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

[8]. Thủ tướng Chính phủ (2021). Quyết định số 523/QĐ-TTg ngày 01/4/2021 phê duyệt Chiến lược phát triển lâm nghiệp Việt Nam giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

[9]. Nguyễn Văn Thọ, Đào Hùng Mạnh, Phạm Quang Tiến, Dương Thị Minh Huế & Nguyễn Hoàng Nghĩa (2019). Đánh giá sinh trưởng các mô hình rừng trồng Chò nâu (Dipterocarpus retusus Blume) tại Cầu Hai, tỉnh Phú Thọ. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp. Số chuyên đề: 126-134.

[10]. Bế Thị Cúc, Hà Bích Hồng, Nguyễn Thế Hưởng, Lương Thị Thu Trang & Vũ Văn Thông (2023). Đánh giá hiệu quả giám định loài Chò nâu (Dipterocarpus retusus) tại tỉnh Thái Nguyên của một số chỉ thị DNA mã vạch. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Lâm nghiệp. 12(5): 18-28. DOI: 10.55250/jo.vnuf.12.5.2023.018-028.

[11]. Bhagwat S.A. & Rutte C. (2006). Sacred groves: potential for biodiversity management. Frontiers in Ecology and the Environment. 4(10): 519-524.

[12]. Bộ Khoa học và Công nghệ (2017). TCVN 8755:2017. Giống cây lâm nghiệp – Cây trội.

[13]. Appanah S. & Turnbull J.M. (1998). A review of dipterocarps: Taxonomy, ecology and silviculture. CIFOR, Bogor, Indonesia.

[14]. Brearley F.Q. (2012). Ectomycorrhizal associations of the Dipterocarpaceae. Biotropica. 44(5): 637-648.

[15]. Kettle C.J. (2010). Ecological considerations for using dipterocarps for restoration of lowland rainforest in Southeast Asia. Biodiversity and Conservation. 19(4): 1137-1151.

[16]. Chen S., Yao H., Han J., Liu C., Song J., Shi L., Zhu Y., Ma X., Gao T., Pang X., Luo K., Li Y., Li X., Jia X., Lin Y. & Leon C. (2010). Validation of the ITS2 region as a novel DNA barcode for identifying medicinal plant species. PLoS ONE. 5(1): e8613.

[17]. Thomas E., Jalonen R., Loo J., Boshier D., Gallo L., Cavers S., Bordács S., Smith P. & Bozzano M. (2014). Genetic considerations in ecosystem restoration using native tree species. Forest Ecology and Management. 333: 66-75.

Tải xuống

Đã Xuất bản

16/11/2026

Cách trích dẫn

Vũ, V. T., La, T. P., Đỗ, H. C., Nguyễn, M. T., Trần Thục Linh, Cao Thị Thơm, & Trần Thị Thu Hà. (2026). Bảo tồn tại chỗ và chuyển chỗ loài Chò nâu (Dipterocarpus retusus Blume) tại tỉnh Thái Nguyên: sinh trưởng, tái sinh và ảnh hưởng của biện pháp kỹ thuật. TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP, 15(T11), 034–041. https://doi.org/10.55250/Jo.vnuf.15.T11.2026.034-041

Số

Chuyên mục

Lâm học và Điều tra quy hoạch rừng