Đánh giá tổng hợp tiềm năng cảnh quan và chỉ số khí hậu du lịch (TCI) tại Vườn quốc gia Yok Đôn phục vụ phát triển du lịch sinh thái bền vững

Các tác giả

  • Nguyễn Ngọc Ánh Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội
  • Phạm Hoàng Hải Học viện Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
  • Nguyễn Thế Hưng Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội

DOI:

https://doi.org/10.55250/Jo.vnuf.15.T11.2026.042-049

Từ khóa:

Cảnh quan, chỉ số khí hậu du lịch (TCI), du lịch sinh thái, rừng khộp, Vườn quốc gia Yok Đôn

Tóm tắt

Vườn quốc gia Yok Đôn (115.545 ha) là khu bảo tồn tiêu biểu của Tây Nguyên, nổi bật với hệ sinh thái rừng khộp, đa dạng sinh học cao và các giá trị văn hóa bản địa, tạo tiềm năng cho phát triển du lịch sinh thái (DLST). Nghiên cứu nhằm đánh giá tổng hợp tiềm năng cảnh quan và mức độ thuận lợi của khí hậu du lịch để đề xuất cơ sở tổ chức sản phẩm DLST theo mùa. Các phương pháp gồm phân tích tổng hợp các hợp phần cảnh quan, đánh giá tiềm năng DLST theo bốn nhóm tiêu chí (vị trí và khả năng tiếp cận, tính hấp dẫn, độ bền vững của tài nguyên, mức độ thuận lợi của khí hậu) và tính chỉ số khí hậu du lịch (TCI) của Mieczkowski theo tháng từ số liệu khí tượng giai đoạn 1980–2020 tại trạm Buôn Ma Thuột. Kết quả cho thấy cảnh quan VQG Yok Đôn phân hóa thành hai dạng địa hình chính là đồi núi thấp và bán bình nguyên, gắn với ba kiểu thảm thực vật rừng đặc trưng. Vườn có lợi thế về khả năng tiếp cận, giá trị sinh thái và văn hóa - xã hội, song tài nguyên rừng đang chịu sức ép suy giảm. Chỉ số TCI cho thấy 8/12 tháng đạt mức “Tốt” trở lên; giai đoạn từ tháng XI đến tháng IV thuận lợi nhất, đạt từ “Tốt” đến “Lý tưởng”. Kết quả cung cấp luận cứ cho tổ chức sản phẩm DLST theo mùa, gắn khai thác du lịch với bảo tồn rừng khộp, duy trì đa dạng sinh học và phát huy giá trị văn hóa bản địa.

Tài liệu tham khảo

[1]. Buckley R. (2009). Ecotourism: Principles and Practices. CABI Publishing, Wallingford, UK.

[2]. Forman R. T. T. & Godron M. (1986). Landscape Ecology. John Wiley & Sons, New York.

[3]. Antrop M. (2005). Why landscapes of the past are important for the future. Landscape and Urban Planning. 70(1-2): 21-34.

[4]. Vũ Tự Lập (1976). Cảnh quan địa lý miền Bắc Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội.

[5]. Phạm Hoàng Hải, Nguyễn Thượng Hùng & Nguyễn Ngọc Khánh (1997). Cơ sở cảnh quan học của việc sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường lãnh thổ Việt Nam. Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội.

[6]. Nguyễn Ngọc Khánh, Nguyễn Cao Huần & Phạm Hoàng Hải (1996). Nghiên cứu các đơn vị phân loại cảnh quan Việt Nam tỷ lệ 1:1.000.000 (đất liền và biển). Tạp chí Khoa học Tự nhiên, Chuyên san Địa lý. 15-22.

[7]. Mieczkowski Z. (1985). The Tourism Climatic Index: A Method of Evaluating World Climates for Tourism. The Canadian Geographer. 29(3): 220-233.

[8]. De Freitas C. R., Scott D. & McBoyle G. (2008). A second-generation climate index for tourism (CIT): specification and verification. International Journal of Biometeorology. 52(5): 399-407. DOI: 10.1007/s00484-007-0134-3.

[9]. Scott D., Rutty M., Amelung B. & Tang M. (2016). An inter-comparison of the Holiday Climate Index (HCI) and the Tourism Climate Index (TCI) in Europe. Atmosphere. 7(6): 80.

[10]. Bộ Lâm nghiệp (1992). Quyết định số 301/TCLĐ ngày 24/6/1992 về việc thành lập Vườn quốc gia Yok Đôn. Hà Nội.

[11]. Thủ tướng Chính phủ (2002). Quyết định số 39/2002/QĐ-TTg ngày 18/3/2002 về việc mở rộng Vườn quốc gia Yok Đôn, tỉnh Đắk Lắk. Hà Nội.

[12]. Vườn quốc gia Yok Đôn & Viện Nghiên cứu và Phát triển Lâm nghiệp Nhiệt đới (2021). Phương án Quản lý, Bảo tồn và Phát triển bền vững Vườn quốc gia Yok Đôn giai đoạn 2021-2030. Tổng cục Lâm nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Đắk Lắk.

[13]. Nguyen Thu Nhung & Hoang Bac (2016). Bioclimatic resources for tourism in Tay Nguyen, Vietnam. Ukrainian Geographical Journal. 3: 33-38. DOI: 10.15407/ugz2016.03.033.

[14]. Thái Văn Trừng (1999). Những hệ sinh thái rừng nhiệt đới ở Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội.

[15]. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đắk Lắk (2020). Bản đồ hiện trạng sử dụng đất tỉnh Đắk Lắk năm 2020, tỷ lệ 1:100.000. Đắk Lắk.

[16]. Nguyễn Ngọc Ánh (2025). Đặc điểm các nhân tố thành tạo cảnh quan và ý nghĩa cho định hướng phát triển bền vững vùng bán bình nguyên Ea Súp. Tạp chí Khoa học Tài nguyên và Môi trường. Số đặc biệt.

[17]. Nguyễn Thúy Cường (2023). Quản lý bền vững đất rừng khộp tại Vườn quốc gia Yok Đôn. Luận án tiến sĩ. Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế.

Tải xuống

Đã Xuất bản

16/11/2026

Cách trích dẫn

Nguyễn Ngọc Ánh, Phạm Hoàng Hải, & Nguyễn Thế Hưng. (2026). Đánh giá tổng hợp tiềm năng cảnh quan và chỉ số khí hậu du lịch (TCI) tại Vườn quốc gia Yok Đôn phục vụ phát triển du lịch sinh thái bền vững. TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP, 15(T11), 042–049. https://doi.org/10.55250/Jo.vnuf.15.T11.2026.042-049

Số

Chuyên mục

Quản lý tài nguyên và Môi trường

Các bài báo được đọc nhiều nhất của cùng tác giả