Sinh trưởng và tiềm năng chọn giống các dòng Tràm lá dài (Melaleuca leucadendra L.) trồng tại Đá Bạc, Cà Mau
DOI:
https://doi.org/10.55250/Jo.vnuf.15.1.2026.022-030Từ khóa:
Chất lượng thân cây, chọn giống, đất ngập phèn, khảo nghiệm dòng, sâu đục thân, Tràm lá dàiTóm tắt
Tràm lá dài (Melaleuca leucadendra L.) là loài cây trồng lâm nghiệp chính trên đất ngập phèn vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, với tác động của biến đổi khí hậu, sâu bệnh hại và việc sử dụng nguồn giống kém chất lượng đã làm suy giảm năng suất và chất lượng rừng trồng trong những năm gần đây. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá sinh trưởng, chất lượng thân cây và khả năng chống chịu sâu hại của các dòng vô tính Tràm lá dài phục vụ cho chọn giống và nhân giống năng suất cao. Khảo nghiệm được triển khai tại Trạm Thực nghiệm Lâm nghiệp U Minh (xã Đá Bạc, tỉnh Cà Mau), bố trí theo kiểu khối ngẫu nhiên không đầy đủ (hàng–cột) với 30 nghiệm thức (29 dòng vô tính và 1 đối chứng cây hạt), 4 lần lặp lại. Kết quả theo dõi ở giai đoạn 36 tháng tuổi cho thấy sự sai khác có ý nghĩa thống kê giữa các dòng. Sáu dòng c21, c8, c1, c11, c5 và c30 thể hiện sinh trưởng vượt trội, thể tích thân 33,1–39,1 dm³, năng suất bình quân năm ≥57,3 m³/ha/năm, chất lượng thân ≥4,0 điểm và không bị sâu đục thân. Các dòng này có tiềm năng được sử dụng làm vật liệu chọn lọc giống, phục vụ chương trình cải thiện giống và phát triển rừng trồng Tràm lá dài trên đất ngập phèn tỉnh Cà Mau và các vùng sinh thái tương đồng.
Tài liệu tham khảo
[1]. Nguyễn Ngọc Bình (1996). Đất rừng Việt Nam. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.
[2]. Thái Văn Trừng (1999). Những hệ sinh thái rừng nhiệt đới ở Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội.
[3]. Dương Văn Ni, Lê Đăng Khoa, Ngô Thanh Bình, Junichi Ito & Haru Omura (2005). Trồng rừng tràm trên những vùng chua nặng ở Đồng bằng sông Cửu Long và công dụng thương phẩm của nó. Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ. 3: 45 - 56.
[4]. Nguyễn Thanh Bình, Vũ Đình Hưởng, Trần Thanh Cao & Kiều Tuấn Đạt (2006). Nghiên cứu thực trạng phát triển rừng tràm ở Đồng bằng sông Cửu Long, giải pháp khắc phục. Báo cáo tổng kết đề tài - Phân viện Khoa học Lâm nghiệp Nam Bộ.
[5]. Vũ Đình Hưởng, Phùng Văn Khang, Ngô Văn Ngọc, Nguyễn Xuân Hải, Trần Thanh Cao, Phạm Văn Bốn, Kiều Tuấn Đạt & Lương Văn Minh (2017). Thực trạng nghiên cứu vá phát triển trồng rừng Tràm và Keo trên đất phèn vùng đồng bằng sông Cửu Long. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp. Chuyên san năm 2017: 95 – 110.
[6]. Doran J. C. & Gunn B. V. (1994). Exploring the genetic resources of tropical melaleucas. Forest Genetic Resources. 2: 12-24.
[7]. Brophy J. J., Craven L. A. & Doran J. C. (2013). Melaleucas their botany, essential oils and uses. International Agricultural Research. 104-105.
[8]. Hoàng Chương & Nguyễn Trần Nguyên (1995). Một số kết ban đầu về khảo nghiệm các loài và xuất xứ Tràm nhập nội trên đất ngập phèn tại miền Tây Nam. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp. 5: 15-16.
[9]. Nguyễn Hoàng Nghĩa & Trần Văn Tiến (2015). Thực vật rừng Việt Nam. Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam - Vườn Thụ mộc quốc gia Hàn Quốc. 1: 838 - 839.
[10]. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2000). Quyết định số 3090/QĐ-BNN-KHCN ngày 08/08/2000 về việc công nhận 3 xuất xứ tràm Việt Nam và 6 xuất xứ Tràm úc là giống tiến bộ kỹ thuật và đưa vào trồng thử nghiệm trên diện tích rộng ở các lập địa khác nhau thuộc các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long.
[11]. Nguyen Tran Nguyen, Hirofumi Saneoka, Ryuichi Suwa & Kounosuke Fujita (2009). The Interaction among Provenances of Melaleuca leucadendra (Weeping Paperbark), Salt, and Aluminum. Forest Science. 5: 443 – 454.
[12]. Nguyễn Thị Hải Hồng, Nguyễn Trần Nguyên, Phùng cẩm Thạch & Kiều Tuấn Đạt (2010). Khảo nghiệm loài/xuất xứ Tràm (Melaleuca) ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nhà xuất bản Nông nghiệp. 31 - 41.
[13]. Nguyễn Xuân Hải, Vũ Đình Hưởng & Kiều Mạnh Hà (2020). Đánh giá sinh trưởng một số loài và xuất xứ Tràm melaleuca trồng trên đất phèn tại Thạnh Hóa - Long An. Tạp chí khoa học Lâm nghiệp. 5: 39 - 45.
[14]. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2021). Thông tư số 22/2021/TT-BNNPTNT ngày 29 tháng 12 năm 2021 về việc Quy định danh mục loài cây trồng lâm nghiệp chính; công nhận giống và nguồn giống cây trồng lâm nghiệp.
[15]. Thu P.Q, Quang D.N, Chi N.M, Hung T.X, Binh L.V & Dell B (2021). New and emerging insect pest and disease threats to forest plantations in Vietnam. Forests. 12(10): 1301.
[16]. Nguyen Minh Chi, Vu Dinh Huong, Duy Long Pham, Le Van Binh, Nguyen Van Luu, Kieu Manh Ha, Vu Van Loi & Roman V. Yakovlev (2022). Neurozerra conferta (Lepidoptera: Cossidae) damaging Melaleuca plantations in Vietnam and its biological control. Ecologica Montenegrina. 60: 13 - 24.
[17]. Lê Văn Bình, Nguyễn Văn Thành, Trần Viết Thắng, Trang A Tổng & Đào Ngọc Quang (2022). Sâu hại rừng trồng Tràm lá dài (Mecaleuca leucadendra) và Tràm cừ (M. cajuputi) ở vùng Tây Nam Bộ. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp. Chuyên san Quản lý tài nguyên rừng: 49 - 59.
[18]. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Long An (2021). Quyết định số 1469/QĐ-SNN, ngày 20/10/2021 của sở NN&PTNT tỉnh Long An về việc công nhận giống cây trội Tràm lá dài tại tỉnh Long An.
[19]. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Kiên Giang (2021). Quyết định số 1243/QĐ-SNNPTNT, ngày 30/11/2021 của Sở NN&PTNT tỉnh Kiên Giang về việc công nhận giống cây trội Tràm lá dài tại tỉnh Kiên Giang.
[20]. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau (2021). Quyết định số 379/QĐ-SNN ngày 08/2/2022 của sở NN&PTNT tỉnh Cà Mau về việc công nhận giống cây trội Tràm lá dài tại tỉnh Cà Mau.
[21]. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau (2021). Quyết định số 380/QĐ-SNN ngày 08/2/2022 của sở NN&PTNT tỉnh Cà Mau về việc công nhận giống cây trội Tràm lá dài tại tỉnh Cà Mau.
[22]. Bộ Khoa học và Công Nghệ (2017). TCVN 8761-1:2017 ; Giống cây Lâm nghiệp - Khảo nghiệm giá trị canh tác và giá trị sử dụng - Phần 1: Nhóm loài cây lấy gỗ.
[23]. Cục thống kê tỉnh Cà Mau (2023). Niên giám thống kê tỉnh Cà Mau. Nhà xuất bản Thống kê. 390 trang.
[24]. Vũ Đình Hưởng (2021). Báo cáo kết quả điều tra, đánh giá thực trạng rừng Tràm lá dài trồng trên đất phèn tại Long An, Kiên Giang và Cà Mau. Thuộc đề tài “Nghiên cứu chọn giống và kỹ thuật trồng rừng thâm canh Tràm lá dài (Melaleuca leucadendra) trên đất ngập phèn vùng đồng bằng sông Cửu Long”, mã số: ĐTĐL.CN-20/21.
[25]. Bộ khoa học và công nghệ (2024). TCVN 8755: 2024, Giống cây Lâm nghiệp - Cây Trội.
[26]. Bộ khoa học và công nghệ (2023). TCVN 8927:2023; Phòng, chống sâu hại cây rừng - Hướng dẫn
chung (Prevention and control of forest insect pests - General guidance).
[27]. Hoang Vu Tho (2016). An assessmeny of early selecting fast – growing Melaleuca hybrid on seasonal flooding and sulphate acid soil Southern Viet Nam. Journal of Forestry Science and Technology. 3: 10 – 19.
[28]. Kiều Mạnh Hà, Vũ Đình Hưởng, Nguyễn Xuân Hải, Nguyễn Văn Lưu, Ninh Văn Tuấn, Nguyễn Văn Đăng, Lê Thanh Quang & Huỳnh Trọng Khiêm (2024). Ảnh hưởng của mật độ trồng rừng đến sinh trưởng và năng suất rừng trồng Tràm lá dài (Melaleuca leucadendra L.) tại Long An và Cà Mau. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp. 1: 24- 35.
[29]. Kiều Mạnh Hà, Vũ Đình Hưởng, Nguyễn Văn Đăng, Hải Nguyễn Xuân, Ninh Văn Tuấn, Phạm Thị Mận, Nguyễn Thị Thương & Nguyễn Văn Lưu (2025). Sinh trưởng của một số gia đình Tràm lá dài (Melaleuca leucadendra L.) tại Trần Văn Thời, Cà Mau. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp. 4: 30 - 42.
