Kết quả chọn lọc cây trội Xoan mộc (Toona sureni (Blume) Merr.) tại một số tỉnh phía Bắc và Tây Nguyên
DOI:
https://doi.org/10.55250/Jo.vnuf.15.T11.2026.024-033Từ khóa:
Cải thiện giống, cây trội, chọn lọc kiểu hình, nguồn giống, Xoan mộcTóm tắt
Xoan mộc (Toona sureni (Blume) Merr.) là loài cây gỗ lớn bản địa có giá trị về gỗ và phân bố tự nhiên rộng tại Việt Nam. Nghiên cứu được thực hiện nhằm tuyển chọn cây trội Xoan mộc phục vụ công tác cải thiện giống và phát triển nguồn giống tại một số tỉnh phía Bắc và Tây Nguyên. Điều tra đặc điểm lâm phần, xác định cây dự tuyển và tuyển chọn cây trội được thực hiện tại năm tỉnh gồm Sơn La, Điện Biên, Thái Nguyên, Ninh Bình và Gia Lai. Cây dự tuyển được sàng lọc theo các yêu cầu về sinh trưởng, hình thái, sức khỏe và khả năng sinh sản đối với cây lấy gỗ theo TCVN 8755:2024; chất lượng hình thái và sức khỏe được đánh giá thông qua các chỉ tiêu độ thẳng thân, độ nhỏ cành và tình trạng sức khỏe. Kết quả đã tuyển chọn được 60 cây trội từ 103 cây dự tuyển, gồm 11 cây tại Sơn La, 13 cây tại Điện Biên, 10 cây tại Thái Nguyên, 13 cây tại Ninh Bình và 13 cây tại Gia Lai. Đường kính ngang ngực của các cây trội dao động từ 29,9 đến 118,0 cm, chiều cao vút ngọn từ 15,0 đến 30,0 m và tổng điểm đánh giá chất lượng đạt từ 14 đến 15 điểm. Kết quả nghiên cứu đã bước đầu tuyển chọn được nguồn vật liệu cây trội Xoan mộc tại nhiều khu vực phân bố theo TCVN 8755:2024, tạo nguồn vật liệu ban đầu phục vụ khảo nghiệm hậu thế và xây dựng nguồn giống.
Tài liệu tham khảo
[1]. Bảo Huy (2002). Cây Xoan mộc. Sách sử dụng cây bản địa vào trồng rừng ở Việt Nam. NXB Nông nghiệp, Hà Nội.
[2]. Lê Mộng Chân & Lê Thị Huyên (2000). Thực vật rừng, Giáo trình Trường Đại học Lâm nghiệp. NXB Nông nghiệp, Hà Nội.
[3]. Cheng Dongsheng & Cui Tonglin (2010). Utilization Value and Cultivation Techniques of Toona sureni. Forest By-Product and Speciality in China. 4: 39-40.
[4]. Phạm Minh Toại, Trần Thị Mai Sen, Nguyễn Bá Trung & Trương Tất Đơ (2023). Nghiên cứu chọn lọc cây trội Phay (Duabanga sonneratioides Buch.-Ham.) tại một số tỉnh miền núi phía Bắc. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Lâm nghiệp. 12(6): 56-65.
DOI: 10.55250/jo.vnuf.12.6.2023.056-065
[5]. Nguyễn Duy Khánh, Hà Văn Tiệp, Nguyễn Văn Hùng, Cầm Quốc Khánh, Lò Văn Bình, Vũ Văn Tuân, Hoàng Diệp Linh & Trần Dũng Tiến (2025). Kết quả chọn lọc cây trội Tô hạp điện biên (Altingia siamensis Craib) tại một số tỉnh miền núi phía Bắc và Tây Nguyên. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp. 5: 32-43.
[6]. Nguyễn Văn Hùng, Đỗ Thế Hiểu & Hoàng Thanh Lộc (2026). Nghiên cứu tuyển chọn cây trội Tông dù (Toona sinensis (A.Juss) Roem) tại một số tỉnh miền núi phía Bắc. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Lâm nghiệp. 154: 21-31. DOI: 10.55250/jo.vnuf.15.4.2026.021-031
[7]. Bộ Khoa học và Công nghệ (2024). Quyết định số 1140/QĐ-BKHCN ngày 29/05/2024, Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8755:2024- Giống cây Lâm nghiệp - Cây trội.
[8]. Nguyễn Hải Tuất, Vũ Tiến Hình & Ngô Kim Khôi (2006). Phân tích thống kê trong lâm nghiệp. NXB Nông nghiệp, Hà Nội.
[9]. Nguyễn Duy Khánh, Nguyễn Văn Hùng, Hà Văn Tiệp, Lò Thị Kiều, Vũ Văn Tuân, Tòng Việt Tùng, Nguyễn Tùng Lâm, Nguyễn Thị Hương Ly & Phạm Thị Thanh Huyền (2024). Một số đặc điểm cấu trúc rừng tự nhiên nơi có loài Xoan mộc (Toona sureni (Blume) Merr.) phân bố tại tỉnh Điện Biên và tỉnh Sơn La. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp. 5: 74-84.






