Đánh giá mức độ phù hợp sinh thái cho phát triển cây Mắc ca  trên địa bàn tỉnh Sơn La

Cao Đình Sơn; Phạm  Thị Nguyệt; Nguyễn Thị Thanh Thảo

doi:10.55250/Jo.vnuf.15.7.2026.132-139

Các tác giả

Cao Đình Sơn Trường Đại học Thành Đông
Phạm Thị Nguyệt Trường Đại học Thành Đông
Nguyễn Thị Thanh Thảo Trường Đại học Thành Đông

DOI:

https://doi.org/10.55250/Jo.vnuf.15.7.2026.132-139

Từ khóa:

Cây Mắc ca, đất dốc, độ chua đất, phân vùng sinh thái, phù hợp sinh thái, Sơn La

Tóm tắt

Nghiên cứu đánh giá mức độ phù hợp sinh thái cho phát triển cây Mắc ca tại tỉnh Sơn La dựa trên ba nhóm yếu tố chính: đất đai, địa hình và khí hậu. Ngoài việc kế thừa tài liệu thứ cấp, nghiên cứu tiến hành khảo sát thực địa tại 25 ô tiêu chuẩn tạm thời (500 m²/ô), mô tả 25 phẫu diện đất, phân tích 25 mẫu đất tầng mặt (0-30 cm) kết hợp thu thập các thông tin về độ cao, độ dốc, hướng phơi, điều kiện thời tiết bất lợi. Kết quả cho thấy đất vùng nghiên cứu chủ yếu là đất Feralit, có phản ứng chua, với giá trị pH(KCl) tầng mặt dao động từ 3,94-4,96, phản ánh sự xuất hiện cục bộ các vị trí khảo sát cận ngưỡng không thích hợp về độ chua đất. Đánh giá khí hậu chỉ ra 7/8 trạm đạt mức rất phù hợp (S1) về nhiệt độ; lượng mưa năm chủ yếu đạt mức S1 dến S2, riêng khu vực vùng thấp khô đạt mức S3. Mối quan hệ hồi quy giữa nhiệt độ (T) và độ cao (H) được xác định: T = 23,04 - 0,0034H (R² = 0,64; p = 0,017). Đánh giá tổng hợp theo đai cao cho thấy: vùng dưới 700 m chủ yếu đạt mức S2-S3; đai cao 700-1.000 m đạt S2 và là vùng ưu tiên phát triển; vùng trên 1000 m cần thận trọng do nguy cơ rét đậm, sương giá và độ ẩm cao. Các yếu tố hạn chế chính gồm độ chua đất, độ dốc lớn, hạn mùa khô ở vùng thấp và sương muối/rét hại ở vùng cao.

Tài liệu tham khảo

[1]. Hamilton R. A. & Fukunaga E. T. (1959). Growing macadamia nuts in Hawaii (Bulletin 121). Hawaii Agricultural Experiment Station, University of Hawaii, Honolulu.

[2]. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2015). Quyết định số 3087/QĐ-BNN-TCLN ban hành Hướng dẫn tạm thời kỹ thuật nhân giống, trồng, chăm sóc, thu hái quả và sơ chế hạt cây Mắc ca.

[3]. International Nut and Dried Fruit Council (2023). Nuts & dried fruits statistical yearbook 2022/23. International Nut and Dried Fruit Council, Reus.

[4]. Quinlan K. & Wilk P. (2005). Macadamia culture in NSW (Primefact 5). NSW Department of Primary Industries, New South Wales.

[5]. Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam (2009). Kỹ thuật gây trồng cây Mắc-ca. Truy cập từ https://vafs.gov.vn/vn/ky-thuat-gay-trong-cay-mac-ca/ ngày 04/08/2026.

[6]. Zuza E. J., Maseyk K., Bhagwat S. A., de Sousa K., Emmott A., Rawes W. & Araya Y. N. (2021). Climate suitability predictions for the cultivation of macadamia (Macadamia integrifolia) in Malawi using climate change scenarios. PLOS ONE. 16(9): e0257007.

DOI: 10.1371/journal.pone.0257007.

[7]. Nguyễn Đức Kiên, Harwood C., Hoàng Thị Lụa, Catacutan D. & Mai Trung Kiên (2013). Kết quả đánh giá khả năng thích nghi và năng suất quả các dòng Macadamia ở vùng Tây Bắc Việt Nam. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp. 3: 2988-2999.

[8]. Food and Agriculture Organization (2006). Guidelines for soil description (Fourth edition). FAO, Rome.

[9]. Soil Survey Staff (2024). Field book for describing and sampling soils (Version 4.0). USDA Natural Resources Conservation Service.

[10]. Stephenson R. A. & Gallagher E. C. (1986). Effects of temperature on premature nut drop in macadamia. Queensland Journal of Agricultural and Animal Sciences. 43(2): 97-100.