Đánh giá hiệu quả các chương trình, dự án quản lý bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học hệ thống rừng đặc dụng Việt Nam

Tóm tắt

Trong những năm gần đây, hệ thống rừng đặc dụng Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình, dự án hướng tới bảo tồn, phục hồi và phát triển đa dạng sinh học (ĐDSH), góp phần thực hiện các mục tiêu quốc gia về bảo tồn thiên nhiên và phát triển bền vững. Tuy nhiên, hiệu quả thực hiện giữa các dự án và giữa các đơn vị quản lý còn có sự khác biệt đáng kể, cho thấy nhu cầu cấp thiết về các đánh giá tổng hợp làm cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện cơ chế, chính sách trong lĩnh vực này. Nghiên cứu này tổng hợp, phân tích và đánh giá 48 dự án tiêu biểu tại 18 Khu rừng đặc dụng (gồm 13 Vườn Quốc gia (VQG),  04 Khu Bảo tồn thiên nhiên (BTTN) và 01 Ban Quản lý rừng đặc dụng phòng hộ) tại Việt Nam, được phân loại theo nhóm nội dung, cấp quản lý và cơ cấu nguồn vốn. Kết quả cho thấy hiệu quả dự án cao nhất đạt được khi hội tụ các yếu tố: sự tham gia của nhiều bên liên quan; cơ quan quản lý có năng lực điều phối tốt; nội dung triển khai mang tính đổi mới; cơ chế tài chính đa dạng. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất ma trận đánh giá hiệu quả và định hướng hoàn thiện cơ chế quản lý nhằm tăng cường tính bền vững cho các hoạt động bảo tồn ĐDSH trong hệ thống rừng đặc dụng.