Đánh giá thực tiễn và đề xuất giải pháp phát triển bền vững cây Mắc ca (Macadamia integrifolia Maid. et Betche) tại tỉnh Kon Tum
DOI:
https://doi.org/10.55250/Jo.vnuf.15.2.2026.042-052Từ khóa:
IPM , Kon Tum, Mắc ca, phát triển bền vững, thực trạng sản xuấtTóm tắt
Nghiên cứu đánh giá thực tiễn sản xuất Mắc ca (Macadamia integrifolia Maid. et Betche) tại tỉnh Kon Tum thông qua khảo sát hiện trường, phỏng vấn bán cấu trúc và thảo luận nhóm với các bên liên quan. Kết quả cho thấy hệ thống canh tác Mắc ca tại địa phương còn nhiều hạn chế, thể hiện ở sự thiếu đồng bộ về nguồn giống, quy trình làm đất và trồng, mật độ – phối trí, chăm sóc và quản lý dịch hại, dẫn đến sinh trưởng và năng suất chưa ổn định. Dựa trên các khoảng trống được nhận diện, nghiên cứu đã đề xuất tám nhóm giải pháp nhằm cải thiện hiệu quả canh tác, trong đó ba giải pháp được ưu tiên cao nhất gồm: (i) xây dựng và quản lý vườn giống đầu dòng, (ii) áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và (iii) tưới tiết kiệm kết hợp bón phân cân đối, đồng thời gắn với đào tạo nông dân và mô hình trình diễn để nâng cao khả năng áp dụng. So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước cho thấy các giải pháp đề xuất phù hợp với xu hướng toàn cầu về quản lý giống, tối ưu hóa canh tác và kiểm soát dịch hại bền vững, góp phần định hướng phát triển Mắc ca theo hướng hiệu quả và bền vững tại tỉnh Kon Tum.
Tài liệu tham khảo
[1]. Li, Y., Zhong, T., Ning, Y., Chen, Y., Yang, T., Yue, H., Zhao, H., Wu, H., Yang, Y., Jin, Z. & Liu, J. (2025). Global climate change and Macadamia habitat suitability: MaxEnt-based prediction under future scenarios. Frontiers in Plant Science. 16: 1658566.
DOI: 10.3389/fpls.2025.1658566
[2]. Bringhenti, T., Silva, P., Souza, D. & Oliveira, R. (2025). Adopting and evaluating a simple model for macadamia tree transpiration in periodically water-scarce subtropical regions. Scientia Horticulturae. 341: 113970. DOI: 10.1016/j.scienta.2025.113970
[3]. Zuza, E. J., Maseyk, K., Bhagwat, S. A., de Sousa, K., Emmott, A., Rawes, W. & Araya, Y. N. (2021). Climate suitability predictions for the cultivation of macadamia (Macadamia integrifolia) in Malawi using climate change scenarios. PLoS ONE. 16(9): e0257007.
DOI: 10.1371/journal.pone.0257007
[4]. Yao, X., Liu, Q., Liu, Y. & Li, D. (2024). Managing Macadamia decline: A review and proposed biological control strategies. Agronomy. 14(2): 308.
DOI: 10.3390/agronomy14020308
[5]. Stephenson, R. & Chapman, J. (2012). Striving for the yield potential of macadamia. Acta Horticulturae. 940. DOI: 10.17660/ActaHortic.2012.940.13.
[6]. Zhao, X., Dong, Q., Ni, S., He, X., Yue, H., Tao, L., Nie, Y., Tang, C., Zhang, F. & Shen, J. (2019). Rhizosphere processes and nutrient management for improving nutrient-use efficiency in macadamia production. HortScience. 54(4): 603-611.
DOI: 10.21273/HORTSCI13643-18.
[7]. Rogiers, S. Y., Quinlan, K. P., & Bright, J. D. (2025). Challenges to optimal macadamia (Macadamia spp.) kernel quality in a changing climate. Functional Plant Biology. 52: FP24218. DOI: 10.1071/FP24218.
[8]. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2018). Quyết định 3697/QĐ-BNN-TCLN ngày 24/9/2018 ban hành Hướng dẫn kỹ thuật nhân giống, trồng, chăm sóc, thu hoạch quả và sơ chế hạt cây Mắc ca. https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Linh-vuc-khac/Quyet-dinh-3697-QD-BNN-TCLN-2018-Huong-dan-nhan-giong-trong-cham-soc-thu-hoach-cay-Mac-ca-396147.aspx
[9]. Bộ Khoa học và Công nghệ (2023). TCVN 11366-7:2023 - Rừng trồng - Yêu cầu lập địa – Phần 7: Mắc ca. Hà Nội. https://thuvienphapluat.vn/TCVN/Nong-
nghiep/TCVN-11366-7-2023-Rung-trong-Yeu-cau-lap-dia-Phan-7-Mac-ca-920533.aspx.
[10]. Ellis, K. L., Anderson, J. M., Yonow, T., Kriticos, D. J. & Andrew, N. R. (2024). Nut bush pesticide limits: Urgent need for a comprehensive strategy to address current and emerging insect pests and insecticide options in the Australian macadamia industry. Pest Management Science. 80(7): 3088–3097. DOI: 10.1002/ps.8043
[11]. Thủ tướng chính phủ (2022). Quyết định phê duyệt Đề án phát triển bền vững Mắc ca giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Truy cập từ: https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=205487
