Ảnh hưởng của giá thể, số lượng nhánh tách và dinh dưỡng đến khả năng đẻ nhánh của loài Lan hoàng thảo thái bình (Dendrobium moschatum)
DOI:
https://doi.org/10.55250/Jo.vnuf.14.3.2025.032-041Từ khóa:
Dendrobium moschatum, giá thể, khả năng đẻ nhánh, nhân giống, phân bónTóm tắt
Lan hoàng thảo thái bình (Dendrobium moschatum) là loài lan quý có giá trị thẩm mỹ và kinh tế cao, nhưng đang suy giảm nghiêm trọng do khai thác quá mức và mất môi trường sống. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm xác định ảnh hưởng của giá thể, số lượng nhánh tách và dinh dưỡng đến khả năng đẻ nhánh và sinh trưởng của loài, từ đó đề xuất biện pháp nhân giống hiệu quả. Thí nghiệm được tiến hành tại Vĩnh Phúc từ tháng 3/2023 đến tháng 3/2025 theo thiết kế hoàn toàn ngẫu nhiên với 3 lần lặp. Các yếu tố nghiên cứu bao gồm: chế phẩm kích mầm (kích mầm Hùng Nguyễn, Keiki Duy Spray, kích mầm Thái Lan, siêu ra rễ Kina R206, đối chứng-nước mưa), nồng độ chế phẩm (0 - 20%), giá thể (rêu rừng, rêu nhập khẩu, sơ dừa, vỏ thông nhỏ), số lượng nhánh tách (1, 2, 3 nhánh trưởng thành) và phân bón (Dynamic Lifter, KickBack, Rapip Raiser, Vermis, Nano Silic Chitosan, N3M). Các chỉ tiêu theo dõi gồm tỷ lệ sống (%), hệ số bật chồi (lần), chiều cao cây (cm) và số lá/cây. Kết quả cho thấy tổ hợp tối ưu để nhân giống là sử dụng chế phẩm Keiki Duy Spray với nồng độ 10%, tách 2 - 3 nhánh trưởng thành trồng thành 1 khóm, sử dụng giá thể vỏ thông nhỏ và bón phân "ra rễ cực mạnh N3M". Tổ hợp này giúp đạt tỷ lệ sống cao nhất (96,67%) và hệ số bật chồi tối đa (1,97 lần). Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc nhân giống và bảo tồn Lan hoàng thảo thái bình, góp phần phát triển bền vững nguồn gen lan quý.
Tài liệu tham khảo
. L. C. De, R. G. Devadas., Geetamani Chhetri., Manoj Srivastava. & R.P. Medhi. (2015). Morphological Characterization in Dendrobium Species. Journal of Orchid Research. 8(1): 56-72. DOI: 10.1007/s12231-015-9306-1.
. Tomoko Takamiya., Pheravut Wongsawad., Apirada Sathapattayanon., Natsuko Tajima., Shunichiro Suzuki., Saki Kitamura., Nao Shioda., Takashi Handa., Susumu Kitanaka., Hiroshi Iijim. & Yukawa & Tomohisa. (2014). Molecular phylogenetics and character evolution of morphologically diverse groups, Dendrobium section Dendrobium and allies. AoB Plants. 6. DOI: 10.1093/aobpla/plu045.
. Nguyễn Tiến Bân (chủ biên) (2005). Danh lục các loài thực vật Việt Nam. Tập III. Nhà xuất bản Nông nghiệp.
. Trần Hợp (2000). Các loài lan Hoàng thảo ở Việt Nam. Nhà xuất bản Nông nghiệp.
. Nguyen Nhu Hoa, Vu Huyen Trang, Le Ngoc Diep, Nguyen Thanh Diem, Duong Hoa Xo & Tran Hoang Dung. (2020). Molecular Identification and Evaluation of the Genetic Diversity of Dendrobium Species Collected in Southern Vietnam. Biology. 9(4): 76. DOI: 10.3390/biology9040076
. Ban biên tập Sách Đỏ Việt Nam (2007). Sách Đỏ Việt Nam – Danh lục các loài động, thực vật nguy cấp, quý, hiếm cần được bảo vệ (Tập II: Thực vật). Nhà xuất bản Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Hà Nội.
. S. Ketsa, & Warrington, I. J. (2023). The Dendrobium Orchid: Botany, horticulture, and utilization. Crop Science. 63: 1829-1888. DOI: 10.1002/csc2.20952.
. Phạm Phương Thu, Chu Đức Hà, Trần Ngọc Hùng & Ngô Xuân Bình (2022). Nghiên cứu ảnh hưởng của giá thể, thời vụ, số lượng nhánh tách đến khả năng đẻ nhánh của cây địa lan Kiếm Trắng (Cymbidium aloifolium). Hội nghị Khoa học Quốc gia lần thứ 5 về Nghiên cứu và Giảng dạy Sinh học ở Việt Nam. DOI: 10.15625/vap.2022.0080.
. D. Barman, Bharathi, T. U., & Medhi, R. P. (2012). Effect of media and nutrition on growth and flowering of Cymbidium hybrid 'H.C. Aurora'. Indian Journal of Horticulture. 69(3): 395-398.
. Nguyễn Thị Lài, Vũ Mạnh Hải, Phạm Hương Sơn, Phạm Minh Duy & Bùi Thị Thanh Phương (2018). Nghiên cứu nuôi trồng lan Hoàng thảo Nghệ tâm (Dendrobium loddigesii Rolfe) tại giai đoạn vườn ươm. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Lâm nghiệp. 12: 36-39.
. A. B. Pun (2018). Growth and flowering response of Cymbidium orchid (Cymbidium erythrostylum) in different potting media, NPK and sucker management. DOI: 10.9734/AJRAF/2018/46143.
. Nguyễn Thị Hồng Thắm, Đào Thị Sen & Lê Thị Thủy (2019). Ảnh hưởng của các loại giá thể, dung dịch dinh dưỡng, phân bón khác nhau đến sinh trưởng của lan Thạch Hộc Tía (Dendrobium officinale Kimura et Migo) in vitro ở vườn ươm. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. 64(10A): 167-175.
DOI: 10.18173/2354-1059.2019-0066.