Định danh loài cá bống suối đầu ngắn (Philypnus chalmersi Nichols & Pope) tại tỉnh Thái Nguyên sử dụng trình tự đoạn gen COI và 16S rDNA - Bích Hồng, Hà; Viết Vinh, Trần; Văn Công, La; Mạnh Hà, Nguyễn; Đức Thống, Nguyễn; Minh Toàn, Lê; Ngọc Bắc, Cù; Thảo Vân, Trần; Thế Hưởng, Nguyễn (TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP, 2026)
Nghiên cứu được thực hiện nhằm định danh và đánh giá đặc điểm di truyền của loài cá bống suối đầu ngắn (Philypnus chalmersi Nichols & Pope) tại tỉnh Thái Nguyên thông qua việc sử dụng hai trình tự DNA mã vạch COI và 16S rDNA. Tổng cộng 30 mẫu cá đã được thu thập tại ba xã Quân Chu, Thần Sa và La Bằng. Kết quả tách chiết DNA tổng số từ mô cơ cho thấy hàm lượng DNA đạt chất lượng tốt, dao động từ 42,15 đến 138,25 ng/µl với độ tinh sạch A260/A280 từ 1,69 đến 2,02. Phản ứng PCR đã nhân bản thành công các đoạn gen mục tiêu với kích thước khoảng 750 bp đối với gen COI và 250 bp đối với gen 16S rDNA. Phân tích trình tự 16S rDNA cho thấy các mẫu nghiên cứu có độ tương đồng cao nhất (96,60 – 97,56%) với loài Microdous chalmersi (một tên đồng nghĩa của P. chalmersi) trên Ngân hàng gen quốc tế (GenBank). Tuy nhiên, kết quả phân tích gen COI cho thấy các mẫu tại Thái Nguyên có khoảng cách di truyền khoảng 5% so với các trình tự quốc tế hiện có, gợi ý rằng P. chalmersi có thể là một “phức hợp loài” với sự đa dạng di truyền cao giữa các vùng địa lý. Các trình tự nucleotide thu được trong nghiên cứu này đã được đăng ký thành công trên GenBank với các mã số từ PX421032 đến PX421035 cho gen COI và từ PX415244 đến PX415248 cho gen 16S rDNA. Kết quả nghiên cứu không chỉ xác nhận sự hiện diện của loài P. chalmersi tại Thái Nguyên mà còn đóng góp dữ liệu di truyền quan trọng cho công tác bảo tồn và quản lý nguồn lợi thủy sản bản địa tại Việt Nam.