Quản lý, bảo tồn kiến trúc cảnh quan làng cổ có sự tham gia của cộng đồng - Thu Trang, Nguyễn; Quang Hưng, Ngô; Thị Thu Hà, Lại; Văn Dũng, Đỗ; Thị Bích Phượng, Phạm (TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP, 2026)
Cảnh quan làng cổ là một loại hình cảnh quan văn hóa đặc thù, kết tinh từ lịch sử cư trú, sản xuất và tổ chức xã hội của cộng đồng. Không gian kiến trúc cảnh quan của làng cổ gắn chặt với môi trường tự nhiên, hệ thống sản xuất truyền thống, tín ngưỡng và đời sống thường nhật. Bảo tồn cảnh quan làng cổ trong bối cảnh hiện nay đòi hỏi một mô hình quản lý dựa trên sự tham gia thực chất của cộng đồng – những chủ thể trực tiếp sáng tạo, duy trì và phát huy giá trị di sản. Tiếp cận bảo tồn có sự tham gia cộng đồng đã được chứng minh là phù hợp với các dạng cảnh quan văn hóa sống, nơi mà giá trị cảnh quan không chỉ nằm ở yếu tố vật thể mà còn thể hiện trong đời sống, tập quán và sinh kế của cư dân. Bài báo này tổng hợp các nghiên cứu điển hình ở các quốc gia châu Âu, châu Á và trong nước liên quan đến bảo tồn cảnh quan làng cổ có sự tham gia của cộng đồng và mô hình đồng quản lý. Trên cơ sở phân tích so sánh các mô hình tại Nhật Bản, Trung Quốc, Romania, Úc và các bài học kinh nghiệm ở Việt Nam, bài viết đề xuất định hướng công tác quản lý cảnh quan làng cổ Việt Nam có sự tham gia cộng đồng, đồng quản lý gắn bảo tồn với sinh kế cộng đồng đảm bảo sự hài hòa giữa bảo tồn – phát triển bền vững.