ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH ĐA TIÊU CHÍ TRONG LỰA CHỌN MÔ HÌNH GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ CHI TRẢ DỊCH VỤ MÔI TRƯỜNG RỪNG - Khắc Lâm, Nguyễn; Văn Quỳnh, Vương; Hải Hoà, Nguyễn (TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP, 2020)
Sau 10 năm thực hiện, Chính sách chi trả Dịch vụ môi trường rừng (PFES) đã có những tác động to lớn trên cả ba mặt kinh tế, môi trường và xã hội của nước ta. PFES cũng được đánh giá là một trong 10 thành tựu nổi bật của ngành Nông nghiệp giai đoạn 2010-2015. Đến nay, thông qua hệ thống Quỹ Bảo vệ Phát triển rừng (BVPTR), toàn quốc đã huy động được gần 15 nghìn tỷ đồng từ nguồn PFES. Đây là nguồn vốn xã hội hóa giúp cứu cánh cho ngành lâm nghiệp trong bối cảnh áp lực bảo vệ rừng ngày càng phức tạp trong khi ngân sách Nhà nước có nhiều khó khăn. Tuy nhiên, việc thiếu vắng một hệ thống giám sát – đánh giá (M&E) hữu hiệu là hạn chế lớn nhất của chính sách này. Đến nay đã có một số quan điểm khác nhau trong việc xây dựng hệ thống M&E cho PFES nhưng việc mỗi địa phương đang sử dụng một phương pháp M&E khác nhau cũng là một tồn tại của chính sách. Bài viết này đề xuất sử dụng phương pháp phân tích thứ bậc (AHP) đa tiêu chí (MCA) để lựa chọn bộ chỉ số M&E phù hợp. Kết quả phân tích cho thấy mỗi bộ chỉ số M&E trong 5 mô hình đang áp dụng trong PFES hiện nay đều có ưu và nhược điểm riêng. Tuy nhiên, tổng hợp kết quả phân tích đã chỉ ra bộ chỉ số M&E của VNFF do Vương Văn Quỳnh và cộng sự (2016) xây dựng có điểm tổng hợp cao hơn và được đề xuất nâng cấp thành hệ thống M&E thống nhất cho PFES ở nước ta.