XÁC ĐỊNH MỘT SỐ TRÌNH TỰ ADN MÃ VẠCH CỦA LOÀI ĐINH MẬT (Fernandoa brilletii ) TẠI TỈNH THÁI NGUYÊN - BÍch Hồng, Hà; Thế Hưởng, Nguyễn; Phạm Thảo VY, Vũ; Văn Thông, Vũ (TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP, 2023)
Đinh mật (Fernandoa brilletii (Dop) Steen) là loài cây đặc hữu và có giá trị kinh tế cao ở Việt Nam. Đây là loài cây đang có nguy cơ tuyệt chủng cao ngoài tự nhiên nhưng đến nay chưa có nghiên cứu đánh giá đầy đủ nhằm bảo tồn và phát triển loài cây này. Do đó, những nghiên cứu phục vụ công tác đánh giá đa dạng di truyền là rất cần thiết để kiến nghị và đưa ra biện pháp bảo tồn nguồn gen đối với loài Đinh mật trên cả nước nói chung và trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên nói riêng. Hiện nay, ADN mã vạch đã được sử dụng như những chỉ thị phân tử có độ chính xác cao trong việc định danh loài và đánh giá đa dạng di truyền. Ở thực vật, các trình tự ADN được sử dụng làm mã vạch trong giám định hay phân loại thường là các trình tự nucleotide thuộc hệ gen lục lạp và hệ gen nhân, bao gồm cả vùng mã hóa và vùng không mã hóa. Trong nghiên cứu này, ba chỉ thị ADN mã vạch là matK, trnH-psbA và ITS được sử dụng để nghiên cứu bước đầu về ADN mã vạch cho loài Đinh mật phân bố tại tỉnh Thái Nguyên. Hiệu quả nhân bản bằng PCR và giải trình tự nucleotide của ba chỉ thị ADN mã vạch ở loài Đinh mật đều đạt 100%. Trong đó, trình tự nucleotide của đoạn gen matK và trnH-psbA của tất cả các mẫu Đinh mật tại 5 huyện của tỉnh Thái Nguyên có sự tương đồng tuyệt đối. Trong 848 nucleotide của vùng gen ITS đã xác định được hai vị trí nucleotide sai khác giữa các mẫu Đinh mật nghiên cứu. Các trình tự matK, trnH-psbA và ITS của loài Đinh mật được đăng ký thành công trên Ngân hàng gen Quốc tế (GenBank) với các mã số lần lượt là ON603621, ON603622, ON614190, ON614191. Cở sở dữ liệu về ADN mã vạch thế giới cũng như Ngân hàng gen Quốc tế chưa công bố trình tự ADN mã vạch nào của loài Đinh mật. Do đó, nghiên cứu này là nghiên cứu đầu tiên về xác định các trình tự ADN mã vạch cho loài cây gỗ quý và đặc hữu này, góp phần làm phong phú thêm cơ sở dữ liệu về ADN mã vạch cho hệ thống ADN mã vạch của thực vật.