Tri thức bản địa trong khai thác, sử dụng cây chè Shan (Camellia sinensis var. shan) cổ thụ Núi Bóng, tỉnh Thái Nguyên - Công Hoan, Nguyễn; Thị Thu Hiền, Cao; Quốc Hưng, Trần; Sỹ Hồng, Lê; Thị Thu Hà, Đặng (TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP, 2026)
Tri thức bản địa đóng vai trò quan trọng trong quản lý, khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên rừng, đặc biệt đối với các loài cây có giá trị sinh thái, kinh tế và văn hóa cao. Nghiên cứu này được thực hiện tại xã Đức Lương, tỉnh Thái Nguyên, nơi còn tồn tại quần thể chè Shan (Camellia sinensis var. shan) cổ thụ phân bố tự nhiên ở độ cao trên 700 m, nhằm làm rõ nhận thức, kinh nghiệm và tri thức bản địa của cộng đồng người Tày trong khai thác, sử dụng và bảo vệ loài cây này. Phương pháp nghiên cứu là đánh giá nhanh nông thôn, kết hợp khảo sát thực địa và phỏng vấn 30 hộ dân địa phương và 30 cán bộ quản lý, kỹ thuật tại địa bàn. Kết quả cho thấy, cộng đồng người Tày sở hữu hệ thống tri thức bản địa phong phú, thể hiện rõ trong các khâu thu hái, chế biến và bảo quản chè Shan. So với nhóm cán bộ, người dân có mức độ tiếp xúc thực tế cao hơn và hiểu biết sâu sắc hơn về đặc điểm sinh thái, giá trị làm thuốc và chu kỳ sinh trưởng của cây chè Shan. Nghiên cứu khẳng định việc kết hợp tri thức bản địa với khoa học hiện đại là cơ sở quan trọng cho bảo tồn, phát triển sinh kế bền vững và gìn giữ giá trị văn hóa gắn với cây chè Shan cổ thụ tại khu vực nghiên cứu.