Vai trò của phụ nữ trong thích ứng với biến đổi khí hậu ở các cộng đồng phụ thuộc vào rừng - Lê Duy Khương; Lê Phú Tuấn (TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP, 2026)
Bài báo phân tích vai trò của phụ nữ như các tác nhân trung tâm của thích ứng với biến đổi khí hậu trong các cộng đồng phụ thuộc rừng, thay vì chỉ xem họ như nhóm “dễ bị tổn thương”. Trên cơ sở tổng quan hệ thống kết hợp phân tích khái niệm, nghiên cứu tổng hợp bằng chứng cho thấy phụ nữ đóng góp quan trọng cho thích ứng sinh kế, duy trì an ninh lương thực–dinh dưỡng, quản lý nhu cầu thiết yếu của hộ, đồng thời nắm giữ tri thức địa phương và kích hoạt mạng lưới tương trợ như một dạng “hạ tầng mềm” của khả năng phục hồi. Tuy nhiên, các đóng góp này không tự động chuyển hóa thành năng lực thích ứng thực chất do các rào cản thể chế và quan hệ quyền lực giới, tiêu biểu là hiện tượng “loại trừ tham gia” trong quản trị rừng như phụ nữ thường chỉ tham gia danh nghĩa, bị hạn chế tiếng nói và quyền ảnh hưởng đến phân bổ lợi ích, quyết định quản lý. Từ các phát hiện tổng hợp, bài báo đề xuất chuyển dịch sang thích ứng mang tính chuyển hóa giới: củng cố quyền tiếp cận, kiểm soát tài nguyên rừng–đất rừng cho phụ nữ; tăng đại diện thực chất và trách nhiệm giải trình theo giới; vận hành các công cụ GCVCA/CVCA trong đồng thiết kế kế hoạch thích ứng; thiết lập M&E phân tách theo giới, đặc biệt với các chương trình liên quan rừng như REDD+.